Blog

Günce...
28 Kasım 2013

Deli Doktoru.

||
0 Comment
|

Bu sabah Twitter’dan takip ettiğim Rai kanalında Concita De Gregorio’nun sunduğu bir televizyon programı, hayran olunacak bir insan hakkındaydı.

Franco Basaglia adlı nörolog-psikiyatr 60’lı yılların ortasında psikiyatri dünyasına getirdiği idealist yenilikleri 70’li yıllarda parlamentoda kabul ettirip, akıl hastanelerinin, pilot bölgeler araştırmaları sonucunda kapatılması hedefini gerçekleştirmiş bir bilim adamıydı. Bu pilot bölgelerin en önde geleni Trieste şehrinin OPP adlı hastanesiydi. ,

Bu hastanenin şu anki yöneticisi, Franco Basaglia’nın öğrencisi ve dostu Peppe Dell’acqua, programda bir başka bilim adamıyla birlikte psikiyatrik cezaevlerinin kapatılması için yapılan sosyal aktivizmi ve Basaglia’yı anlattı.

Basaglia, psikiatrinin 20. yüzyılda oturmuş olan pozitivist geleneğine fenomenolojik bir ekolle karşı çıkıp büyük bir aşkla bağlı olduğu bilim dalında bir devrim yapmayı başarmıştı. Pozitivist gelenek hastaya doktorun dışarıdan teşhis metoduyla yardım etmesini öngörür iken Basaglia’nın  fenomenolojik görüşü, insan ruhunun ve beyninin tam keşif edilememesiyle birlikte her hastanın da ayrı bir kişi olduğunu öne süren, doktorun yalnız bilgi ve becerisiyle değil, tüm duyularıyla hastada kendisini tanıyıp, hastayla kendisini özdeşleştirerek ve onun yerine koyarak tedavi etme yolunda, felsefeyi ötelemeden ilerlemeyi öngörüyordu. Bu görüş tabii ki daha yola çıkar çıkmaz genç bilim adamının başına bir sürü dert açmıştı. Ancak hiç bir şey Basaglia’nın 180 numaralı kanunla “tımarhaneleri” yenileyip, büyük kısmının “açılmasını” engelleyememişti.

Bu “açık” hastanelerden en önemlisi de tarihi OPP S. Giovanni Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesiydi. 

Açık hastande ne deme? Evet yanlış anlamadınız kapılar açık gündüzleri ve isteyen hasta, istediği yere, bazıları bir refakatçi eşliğinde gitme hakkına ve özgürlüğüne sahip. 

Senin bu konuyla ne ilişkin var diye soranlar haklı. Okuduğum üniversitenin belli kısımları, hastane “açıldıktan” sonra o yerleşkeye gönderilmişti ve ben de öğrencilik yıllarında orada bir öğrenci kooperatifinde kütüphane görevlisi ve bina görevlisi olarak çalıştım. Hatta ilk konserimi dahi o hastanenin bir salonunda verdiğimde karşımda gördüğüm sahneye inanamamıştım.

İstanbul’dan, liseyi bitirip okumaya gittiğimde grubumla verdiğim ilk konserde, okulun “alternatif tayfası” ve yağız güzellerini göreceğimi tahmin ediyordum az çok. Buraya kadar bir gariplik yok. Ancak karşımda artık kapatılmış olan “açık” hastanenin oraya kendi inisiyatifiyle gelmiş hastalarını gördüğümde aklım yerinden çıktı. Bu ben hariç kimsenin o kadar dikkatini çekmemişti o akşam tahmin ediyorum. Konseri büyük bir zevkle çaldım ve neyi yaşadığımı anlamaya çalıştım. Hafızamdaki en net gecelerden biridir, bu kadar güzel vakit  geçirdiğimi hatırlamıyorum. Biz çalgıcı tayfasından öğrenciler ve en kaba tarifiyle “deliler”. 

Hepimizin arasında, gayet dikkatli dinleyiciler ve tarif edilmez bir enerji vardı.

Bu hastalardan bazıları geçen zaman içinde ahbabımız olmuştu ve şarap masasında birlikte içmişliğimiz dahi olmuştu. Bunlardan bir tanesini unutamam.”Kırmızı”. “Kırmızı” gün içinde şehir sokaklarında dolaşır ve biz tanıdıklarından bir sigara isterdi.Sigarasını verirdiniz, yakardınız, teşekkür eder, giderdi. Bunu hergün her gördüğü tanıdıkla yapardı. Bir keresinde bir arkadaşımız kendisine bir bütün paket uzattığında almamıştı. O sigara isteme hareketi onun en büyük, hatta tek ritüeliydi.

Bu insanlara bu özgürlüğü Basaglia ve o hastanenin sembolü olan büyük at heykelidir. Tabii ki at en sıradan materyallerden o hastanenin hastaları tarafından yapılmıştı. Şu an bir aktivist grubu tarafından İtalya’daki akıl psikiyatrik cezaevlerini kapatılması için dolaştırılıyor.

Franco Basaglia bilim tarihinde yaptığı yeniliklerin dışında eşi Franca ile birlikte verdikleri sosyal ve siyasi mücadele ile örnek olmuştur herkese.

Bugün o eski hastaneye devrim getiren adamla düşüncelerim.

Zamanının önünde gittiğin için teşekkürler Franco Basaglia. 

 

|

Leave a Reply

Sevdiğimi Seçtim // UMUT ADAN, SEVDİĞİMİ SEÇTİM / GÜNEŞ
icon-download
  1. Sevdiğimi Seçtim // UMUT ADAN, SEVDİĞİMİ SEÇTİM / GÜNEŞ
  2. Güneş // UMUT ADAN, SEVDİĞİMİ SEÇTİM / GÜNEŞ